Wątroba długo nie daje sygnałów. Proste badania mogą wykryć problem wcześniej

Wątroba jest jednym z najważniejszych narządów w organizmie. Odpowiada m.in. za metabolizm, udział w trawieniu tłuszczów, magazynowanie niektórych substancji oraz neutralizowanie toksyn. Problem polega na tym, że przez długi czas może chorować bez wyraźnych sygnałów ostrzegawczych.

Na potrzebę profilaktyki zwracają uwagę Fundacja Gwiazda Nadziei w kampanii „Zdrowa wątroba” oraz ALAB laboratoria w akcji „Wielki Przegląd Zdrowia – badamy wątrobę”. Organizatorzy zachęcają, by nie czekać na objawy, ale sprawdzić stan wątroby prostymi badaniami laboratoryjnymi.

Nie boli. Łatwo przeoczyć chorobę

Wątrobanie ma zakończeń nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu. Ból lub dyskomfort po prawej stronie brzucha, pod żebrami, może pojawić się dopiero wtedy, gdy dochodzi do podrażnienia błony włóknistej otaczającej narząd.

– Wątroba nie posiada zakończeń nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu, dlatego nie boli. Unerwiona czuciowo jest błona włóknista, która otacza wątrobę. Jeżeli dojdzie do jej podrażnienia, może pojawić się dyskomfort lub ból brzucha z prawej strony, w okolicy żeber – wyjaśnia lek. Agata Strukow, dyrektorka ds. edukacji medycznej w ALAB laboratoria.

Jak dodaje, choroby wątroby mogą dawać różnorodne i często niespecyficzne objawy, które nie zawsze od razu kojarzą się z tym narządem.

Objawy łatwo zrzucić na stres albo przemęczenie

Do sygnałów, które powinny skłonić do sprawdzenia stanu zdrowia, należą m.in. przewlekłe zmęczenie, senność, świąd skóry, nieuzasadniona utrata masy ciała, nudności, wzdęcia czy bóle brzucha. Problem w tym, że wiele osób długo nie łączy ich z możliwymi chorobami wątroby.

Wczesne wykrycie niektórych chorób ma ogromne znaczenie. Przykładem jest zakażenie wirusem HCV, które przez lata może przebiegać bezobjawowo, a nieleczone prowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby. Dziś WZW typu C można skutecznie leczyć, ale najpierw trzeba wiedzieć o zakażeniu.

– W Fundacji Gwiazda Nadziei mamy wielu podopiecznych, którzy czuli, że coś dzieje się z wątrobą dopiero na bardzo późnym etapie zaawansowania poważnych chorób. Wątroba musi być bardzo uszkodzona, aby można było odczuć, że coś jest nie tak – mówi Barbara Pepke, prezes Fundacji Gwiazda Nadziei.

„Wczesne wykrycie jak wygranie losu na loterii”

Barbara Pepke podkreśla, że w wielu przypadkach szybka diagnostyka może zmienić przebieg choroby.

– Wykrycie choroby wątroby wcześnie jest jak wygranie losu na loterii, gdyż z wielu chorób można się wyleczyć. W dzisiejszych czasach wirusowe zapalenie wątroby, zwłaszcza typu C, jest skutecznie leczone, tylko trzeba o nim wiedzieć – zaznacza.

Prezes Fundacji Gwiazda Nadziei przywołuje także własne doświadczenie. – Gdybym sama nie oddała krwi honorowo w 2003 roku, to prawdopodobnie nie dowiedziałabym się, że byłam zakażona wirusem HCV. Dzięki temu mogłam się wyleczyć, moja wątroba nie uległa uszkodzeniu, nie jestem rezerwuarem wirusa. Jestem przykładem tego, że warto sprawdzić stan swojej wątroby poprzez badania laboratoryjne, a następnie skonsultować je z lekarzem – mówi Barbara Pepke.

Jakie badania mogą pomóc ocenić stan wątroby?

W ramach akcji „Wielki Przegląd Zdrowia. Badamy wątrobę” przy jednym pobraniu krwi można wykonać kilka badań laboratoryjnych. Obejmują one:

• przeciwciała anty-HCV – ich obecność może świadczyć o aktualnym lub przebytym kontakcie z wirusem HCV;
• ALT – enzym wątrobowy, który jest czułym wskaźnikiem uszkodzenia komórek wątroby;
• AST – enzym występujący m.in. w wątrobie, ale także w sercu, mięśniach, nerkach i mózgu;
• GGTP – marker pomocny w ocenie zaburzeń dotyczących dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego;
• lipidogram – badanie oceniające m.in. cholesterol całkowity, LDL, HDL, nie-HDL oraz triglicerydy, ważne również w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego.

Badania można wykonać bez skierowania, w specjalnej cenie, w punktach pobrań ALAB laboratoria w całej Polsce. Akcja potrwa do 30 czerwca. Fundacja Gwiazda Nadziei jest jej partnerem społecznym.

Kto szczególnie powinien to sprawdzić?

Badania wątroby może wykonać każdy profilaktycznie. Szczególnie warto je rozważyć u osób, u których w rodzinie występowały choroby wątroby, a także u tych, które mają dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, wzdęcia, nudności czy przewlekłe zmęczenie.

– Osoby z nadwagą lub otyłością, chorobami układu krążenia, w tym nadciśnieniem tętniczym, prowadzące siedzący tryb życia, odczuwające przewlekłe zmęczenie i senność, powinny prostym badaniem krwi sprawdzić stan swojej wątroby. W przypadku wyników odbiegających od normy należy udać się do lekarza i skonsultować dalsze postępowanie – radzi lek. Agata Strukow.

Trafiają tu pacjenci z zaawansowaną chorobą

Doświadczenia Fundacji Gwiazda Nadziei pokazują, że wielu pacjentów dowiaduje się o chorobie dopiero wtedy, gdy wątroba jest już poważnie uszkodzona.

– Do Fundacji często trafiają osoby, które już mają uszkodzoną wątrobę, oczekują na przeszczepienie albo mają zdiagnozowany nowotwór. Chcielibyśmy, aby te osoby były wcześniej uratowane – mówi Barbara Pepke. Jak dodaje, właśnie dlatego Fundacja wspiera działania edukacyjne i profilaktyczne.

– Popieramy akcję „Wielki Przegląd Zdrowia. Badamy wątrobę”, ponieważ widzimy w niej nadzieję na wykrycie osób z chorobami wątroby na wczesnym etapie – podkreśla.

Jak przygotować się do badania?

Aby wyniki były możliwie wiarygodne, do pobrania krwi warto się przygotować. Organizatorzy akcji zalecają:

• być na czczo, czyli 8–12 godzin po ostatnim posiłku;
• w dniu badania pić tylko czystą, niegazowaną wodę;
• wypić około szklanki wody na 30 minut przed pobraniem;
• wykonać badanie rano;
• odpocząć około 15 minut bezpośrednio przed pobraniem;
• być po całonocnym wypoczynku;
• dzień wcześniej unikać alkoholu i intensywnego wysiłku fizycznego.
• Warto poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, suplementach i ziołach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na wyniki badań.

Profilaktyka może oszczędzić lata leczenia

Choroby wątroby długo mogą rozwijać się po cichu. Dlatego proste badania krwi mogą mieć duże znaczenie — zwłaszcza wtedy, gdy pozwolą wykryć problem zanim pojawią się poważne powikłania.

Kampania „Zdrowa wątroba” i akcja „Wielki Przegląd Zdrowia. Badamy wątrobę” mają przypominać, że profilaktyka nie musi być skomplikowana. Czasem zaczyna się od jednego pobrania krwi i rozmowy z lekarzem o wyniku.